“Wil je inwoners laten participeren, dan moet je ze vooral eerst goed informeren.” Voor Linda Beck, strategisch adviseur participatie bij gemeente Lingewaard, vormt die gedachte de basis van de manier waarop de gemeente met haar inwoners communiceert.

Samen met Frans Zuidam, adviseur communicatie en participatie, ontwikkelde zij een aanpak waarin inwoners niet zelf voortdurend naar informatie hoeven te zoeken. Via InLingewaard, een whitelabel van Publiq, brengt de gemeente updates rechtstreeks naar inwoners toe. Inwoners kiezen zelf welke projecten en gebieden zij willen volgen en ontvangen een melding wanneer er iets verandert.

Daarmee wil de gemeente Lingewaard voorkomen dat inwoners pas contact zoeken wanneer iets begint te wringen. De gemeente neemt hen vanaf het begin mee, ook bij projecten waar nog helemaal geen weerstand is.

Van centrale website naar actief bereik

De ontwikkeling van InLingewaard begon niet met de zoektocht naar een app. Linda en Frans hadden eerst de participatieprojecten van de gemeente samengebracht op één online platform. Waar informatie eerder versnipperd was, konden inwoners op Samen Lingewaard per project alles op één plek terugvinden. Dat loste een belangrijk probleem op, maar creëerde tegelijkertijd een nieuwe vraag.

“We hadden een fantastische participatiewebsite, goed gevuld en met een duidelijke visie,” vertelt Linda. “Maar hoe krijgen we die informatie naar de inwoners?” Een website kan nog zo gebruiksvriendelijk zijn, inwoners moeten er wel zelf naartoe gaan. Dat gebeurt volgens Linda meestal pas wanneer zij ergens last van krijgen of zich zorgen beginnen te maken.

Op dat moment kwam Publiq in beeld. Gemeente Lingewaard werkte al met de BouwApp en tijdens een gesprek over dat bestaande gebruik vertelde oprichter Mark van der Kooi over Publiq. “Toen vielen bij ons allerlei puzzelstukjes op hun plek,” zegt Linda. “We waren niet op zoek, maar ineens was daar de oplossing.”

Informatie die naar inwoners toe komt

Met InLingewaard kunnen inwoners zelf aangeven welke gebieden en projecten zij willen volgen. Zij ontvangen vervolgens alleen meldingen die voor hun eigen leefomgeving relevant zijn. Dat is belangrijk voor een gemeente met tientallen lopende projecten. Niet iedere inwoner wil over ieder onderwerp worden geïnformeerd. Door mensen zelf te laten kiezen, blijft de communicatie overzichtelijk. “Ze zijn zelf aan het roer over wat ze willen weten,” legt Frans uit. “Wij kunnen hen vervolgens heel gericht de informatie geven waar ze om hebben gevraagd.”

Volgens Frans en Linda zit daar een belangrijk verschil met sociale media. Door algoritmes is het nooit duidelijk wie een bericht te zien krijgt. In InLingewaard volgen inwoners een specifiek project of gebied. Wanneer de gemeente een update deelt, verschijnt deze rechtstreeks op hun telefoon.

Linda: “Als we mensen nu moeten informeren, kan ik binnen tien minuten een bericht maken. Ze krijgen een notificatie in hun broekzak en hebben meteen het nieuws dat voor hen relevant is.”

Menselijk communiceren

De invoering van InLingewaard ging samen met een verandering in de communicatiestijl. Waar Lingewaard eerder formeel in de u-vorm communiceerde, kiezen Linda en Frans nu bewust voor je en jij.

Ook automatische ontvangstbevestigingen gebruiken zij niet. “We kunnen beter een dag wachten met antwoorden dan direct een automatisch bericht sturen dat afstand creëert,” zegt Linda. “Door persoonlijk te reageren weten mensen dat je hun vraag hebt gezien en dat je ermee bezig bent.”

Wanneer een inhoudelijk antwoord langer duurt, laat de gemeente weten dat de vraag nog uitstaat en niet is vergeten. Bij boze of kritische reacties stellen Linda en Frans soms voor om iemand te bellen. Uit ervaring weten ze: “Mensen willen vaak gewoon gehoord worden. Als je dat gesprek durft aan te gaan, kun je samen verder.”

Informeren als basis voor participatie

Voor Linda en Frans zijn informatievoorziening en participatie niet van elkaar los te zien. Inwoners kunnen pas zinvol meedenken wanneer zij begrijpen wat er speelt, waar een project zich in het proces bevindt en welke invloed zij nog hebben. De app verwijst daarom door naar het participatieplatform van de gemeente. Daar kunnen inwoners reageren op plannen, enquêtes invullen of zich aanmelden voor bijeenkomsten.

InLingewaard wordt bovendien gebruikt om inwoners op het juiste moment aan zo’n bijeenkomst te herinneren. Een brief van twee weken eerder kan gemakkelijk worden vergeten. Een melding op de dag zelf brengt de bijeenkomst opnieuw onder de aandacht.

Als inwoners een beter idee hebben

Goede participatie betekent voor Lingewaard ook dat een plan daadwerkelijk kan veranderen. Frans noemt een project rond een tafeltennistafel op een grasveld. Het idee was om de tafel weg te halen en mogelijk te vervangen door een jeu-de-boulesbaan. Uit de reacties bleek dat de tafeltennistafel wel degelijk werd gebruikt en dat er vlakbij al een jeu-de-boulesvoorziening lag.

Inwoners vroegen zich af waarom iets wat zij gebruikten moest verdwijnen. Het voorstel ging daarom terug naar de tekentafel. “Ik vond het een van de mooiste dingen die ik heb meegemaakt,” zegt Frans. “De inwoners zeiden gewoon nee. Als we daar als gemeente naar luisteren, voelen mensen zich daadwerkelijk gehoord. Dat is participatie!”

Regie bij communicatie

Hoewel projectleiders en projectondersteuners informatie aanleveren, blijft de regie bij het team Communicatie en Participatie. Frans noemt zichzelf de poortwachter: “Ik beoordeel welke projecten op het platform komen en ik controleer updates voordat ze worden gepubliceerd." De teksten moeten namelijk begrijpelijk zijn en mogen niet onnodig ambtelijk klinken.

Die centrale regie voorkomt dat ieder project op een eigen manier communiceert. Tegelijkertijd stimuleert Frans projectteams om juist ook kleine updates aan te leveren. “Nu nemen we mensen echt stap voor stap mee,” zegt hij. “We delen meer dan we ooit hebben gedaan.”

Bestuurlijk draagvlak is het allerbelangrijkste

De aanpak in Lingewaard ontstond niet vanuit een uitgebreid projectplan. Linda en Frans begonnen vanuit een overtuiging en werkten hun visie later verder uit. “Wij zijn geen mensen die eerst alles tot in de puntjes uitwerken en dan pas starten,” zegt Linda. “We zijn gewoon begonnen en hebben onderweg opgelost wat we tegenkwamen.”

Linda en Frans kregen de ruimte om te vernieuwen. “Bestuurlijk draagvlak is echt het allerbelangrijkste,” benadrukken ze beide.

Samen leren van de praktijk

De samenwerking tussen gemeente Lingewaard en Publiq stopt niet bij de implementatie van InLingewaard. Ze delen hun ervaringen actief met andere organisaties die voor dezelfde uitdaging staan.

Zo spraken Frans en Linda eerder tijdens een klantdag van Publiq openhartig over de implementatie van InLingewaard en de lessen die zij onderweg hebben geleerd. Ook organiseerden Publiq en de gemeente samen een webinar waarin zij hun aanpak verder toelichtten. Die kennisdeling krijgt een vervolg tijdens de Landelijke Omgevingsmanagementdag (LOMD) 2026, waar Publiq en gemeente Lingewaard gezamenlijk een workshop verzorgen en eerlijke inzichten delen over alles wat ze tijdens het traject is opgevallen en hebben geleerd.

De volgende stap

Linda en Frans willen InLingewaard de komende jaren verder verankeren in de organisatie en in de gemeente. Daarbij kijken zij onder meer naar projecten vanuit het sociaal domein en naar de mogelijkheid om inwoners in de toekomst ook op onderwerp te laten kiezen welke informatie zij willen ontvangen.

Daarnaast willen zij de app eerder in het proces inzetten. Niet pas wanneer een plan grotendeels is uitgewerkt, maar al op het moment dat de gemeente begint na te denken over een ontwikkeling. “Participatie begint vaak vóór het bouwen,” zeggen Frans en Linda. “We zouden heel graag willen dat we mensen al meenemen vanaf het moment dat er op het gemeentehuis iets wordt bedacht.”