Bij twee festivals in Rotterdam testte De Omgevingsverbinder verschillende manieren om omwonenden te informeren. Bij één daarvan zetten ze Publiq in, bij de andere niet. De uitkomst is eerlijk en leerzaam: een extra app is niet altijd nodig.
Tussen alle bouw-, infrastructuur- en gebiedsontwikkelingsprojecten in Publiq viel me ineens iets op: Blijdorp Festival. Dat had ik nog niet eerder gezien. Terwijl ik het project in de gaten hield, zag ik ook dat het aantal volgers achterbleef. Zou ik hier dan wel over schrijven?
Juist wel, besloot ik, want ook van een proef die anders uitpakt dan verwacht, valt veel te leren. Dus trok ik de stoute schoenen aan en sprak ik met Rieke van Wijngaarden en Lilian Nijzink van De Omgevingsverbinder. In opdracht van Stichting Rotterdam Festivals organiseerden zij de communicatie met omwonenden rond Blijdorp Festival en Toffler Festival in het Roel Langerakpark.
Ook Paul Frankenhuizen, mede-oprichter van Publiq, keek naar de uitkomst. Hij was er niet van geschrokken, integendeel: "Juist van zo'n experiment willen we leren."
Omwonenden van het Roel Langerakpark waren niet blij met de festivals in hun buurt. Het park werd volgens hen slecht achtergelaten en er was nauwelijks communicatie. Het contact tussen organisatoren en buurtbewoners verliep stroef. De stichting wilde daarom een onafhankelijke partij tussen organisatoren en omwonenden zetten. Zo kwam De Omgevingsverbinder in beeld.
Vanaf het begin was duidelijk voor wie de communicatie bedoeld was: niet voor festivalgangers, maar voor de mensen die rond het terrein wonen. Die hebben andere vragen, zoals: Wat merk ik van het geluid? Kan ik nog door het park lopen? Wat gebeurt er met het groen? En hoe ziet het park er na afloop uit?
Voor Lilian, die normaal werkt aan projecten als woningbouw, riolering en bruggen, was een festival iets nieuws. "Je maakt op een andere manier impact in de omgeving", zegt ze. "Maar je aanpak is eigenlijk redelijk hetzelfde."
Bewonersbrieven zijn vaak kort, want hoe minder je vertelt, hoe minder mensen erover kunnen vallen. De Omgevingsverbinder deed het tegenovergestelde. In de brieven stond niet alleen dat er een festival kwam, maar ook wat de organisatie deed om de overlast te beperken. Geluidsmeters in de wijk, een vaste geluidstechnicus die het geluidsniveau elk uur controleert, bescherming van de ondergrond, afvalbakken, tijdelijke toiletten en een grote schoonmaak na afloop. "Tuurlijk komt er overlast", zegt Rieke. "Maar dit is wat we eraan doen."
Bij Blijdorp liet Lilian via Publiq ook de achterkant van het festival zien. Ze interviewde bijvoorbeeld een onafhankelijke boomdeskundige die elke dag controleerde of er goed werd omgegaan met de bomen, het gras en het andere groen. "Ik kwam er zelf ook achter dat ze echt naar het park kijken alsof ze daar te gast zijn", vertelt ze. "Ik denk dat dat bij omwonenden helemaal niet duidelijk was."
De twee festivals boden een mooie kans om te vergelijken. Bij Toffler hield De Omgevingsverbinder het bij de basis: een uitgebreide bewonersbrief, een vast aanspreekpunt, een telefoonnummer en een e-mailadres. Bij Blijdorp kwamen daar persoonlijke gesprekken en Publiq bij. Zo konden Rieke en Lilian zien wat die extra inzet in de praktijk opleverde.
De bewonersbrief ging naar zo'n 7.000 adressen, met een duidelijke QR-code en meerdere verwijzingen naar de app. Publiq kreeg uiteindelijk 34 volgers.
Dat klinkt weinig, maar volgens Rieke kun je dat getal ook anders lezen. Op de brief kwamen namelijk ook nauwelijks vragen of meldingen binnen. "Als je een brief 7.000 keer verspreidt, dan moet de inhoud zo goed zijn dat mensen er geen vragen over hebben", zegt ze.
Met andere woorden: misschien hadden de meeste omwonenden die extra app simpelweg niet nodig. En de 34 mensen die de app wel volgden, waren positief. Er kwamen goede reacties op de updates, en in een enquête gaven de volgers aan dat ze de app bij een volgend festival opnieuw zouden gebruiken.
Aan het einde stelde ik de vraag gewoon recht op de man af: heeft Publiq het verschil gemaakt tussen de twee festivals? Het antwoord van Rieke en Lilian was eerlijk: nee. De app zorgde wel voor extra zichtbaarheid en draagvlak, maar bij Toffler, waar geen app werd gebruikt, waren omwonenden niet minder tevreden. Voor dit type festival bleek een heldere brief met een bereikbaar aanspreekpunt genoeg.
Die uitkomst legde ik voor aan Paul. Verrast was hij niet. "Wat gaaf dat De Omgevingsverbinder deze vergelijking heeft gedaan", zegt hij. "De uitkomst is voor ons misschien niet helemaal positief, maar ook niet heel verrassend."
Volgens Paul was de impact voor omwonenden waarschijnlijk niet groot of langdurig genoeg om een app te downloaden. Publiq wordt nu nog veel ingezet bij grotere projecten die maanden of zelfs jaren lopen. Daar is het onmogelijk om met alle stakeholders persoonlijk contact te houden. "Goede omgevingscommunicatie helpt daar om negatief sentiment te beperken en waar mogelijk om te buigen naar begrip en betrokkenheid", zegt hij. "De Omgevingsverbinder is daar ontzettend goed in, en Publiq helpt hen daarbij."
Toch ziet Paul in de uitkomst vooral kansen. De Omgevingsverbinder richtte zich bewust op omwonenden, maar Paul denkt verder. Wat als de app ook iets te bieden heeft voor de mensen die het festival bezoeken? "Hoe kunnen we onze app relevanter maken voor festivals en andere evenementen?", vraagt hij zich af. "Misschien door functionaliteiten te bieden die óók interessant zijn voor festivalgangers. Daar denken we graag samen met De Omgevingsverbinder over na."
Een andere kans ligt bij gemeenten. Publiq wordt al ingezet door gemeenten zoals Lingewaard, Harderwijk en Dordrecht. Als een gemeente als Rotterdam de app ook gaat gebruiken, volgen inwoners niet één project, maar alles wat er in hun omgeving gebeurt. "Dan hebben ze een veel sterkere reden om de app te gebruiken", zegt Paul. "Ook na Blijdorp of Toffler blijft er relevant nieuws uit hun omgeving komen."